Drie dagen stilte

[Uit: De religieuze reizen van Pa H., door Pa H.]

Plof. Er valt een pakje op de mat. Het blijkt een boekje te zijn over benedictijner regels en er is ook een begeleidend briefje bij: “Lieve pa, hartelijk gefeliciteerd met uw verjaardag. Van 16 t/m 20 sept. mag u het benedictijnse monnikenleven meemaken in de abdij te D.“

Mijn nieuwsgierigheid wint het van mijn aversie tegen het onbekende en dus sta ik op de 16e in de namiddag keurig met mijn weekendtas voor de poort van de abdij. Een vriendelijke monnik doet open. Hij blijkt de gastenbroeder te zijn. Ik heb ergens gelezen dat de monniken mij liefdevol moeten ontvangen omdat ik ook een engel des Heren zou kunnen zijn. Hoe dan ook, deze engel krijgt een kop koffie en wordt de spreekkamer ingeleid. Het blijkt dat ik spreekkamer letterlijk moet nemen. Dit is namelijk de kamer waar gesproken mag worden. Elders in het klooster heerst stilte. De betekenis daarvan dringt nog niet helemaal tot mij door.

De monnik brengt mij naar mijn kamer. Hij noemt het een cel. Het is een kamertje van 3.50 bij 2.50 meter en bevat een bed, twee stoelen en een tafeltje. In de hoek is een wasbak met (gelukkig) warm en koud water. Op het tafeltje ligt een dagindeling van de monniken en een Bijbel. Over 10 minuten gaat de dienst (Vespers) beginnen.

Vijf minuten voor het begin kom ik de kapel binnen. Langzaam komen de zeven monniken aanschrijden. Eén van hen is al in de tachtig en dan gaat alles niet zo vlot meer. Er wordt een openingslied op gregoriaanse melodie gezongen. Daarna volgt een eerbetoon aan de Vader, Zoon en Heilige Geest waarbij iedereen een diepe buiging maakt. Het buigen gaat mij wat stroef af en zie vanuit een ooghoek dat de anderen met gemak dubbelklappen. Daar moet ik dus nog aan werken.

Om zeven uur ’s avonds verzamelt iedereen, monniken en gasten, zich in de refter. Vooraf wordt er staande een lofprijzing gezongen, met weer de bekende buigingen en daarna volgt het Onze Vader. Eindelijk kunnen we zitten en ik grijp al naar de eerste boterham. Mis echter, eerst wordt er nog uit de bijbel gelezen. Inmiddels kan ik zien wat er allemaal op tafel staat. Brood, roggebrood, boter, één schaaltje vleeswaren en een pot pindakaas. Een kan thee en een pak melk maken de zaak compleet. Ik krijg hier dus een lesje in soberheid. Maar drie boterhammen met pindakaas (eet ik anders nooit) gaan er nu ook wel in. De maaltijd verloopt in stilte, alleen onderbroken door de voorlezer, die een geschiedenis leest over een heilige uit de 14e eeuw.

Na de maaltijd haast iedereen zich naar de keuken voor de afwas. Ik probeer een theedoek te pakken, maar ben te laat. Ik begrijp nu waarom er op het dagelijkse programma bij afwas staat ‘ontspanning’. Dit is de enige plek in het klooster, buiten de spreekkamer, waar vrij gesproken wordt door de monniken. Vader abt komt naar mij toe.
“Ik zie dat u te laat bent” zegt hij, doelend op het feit dat ik geen theedoek heb kunnen bemachtigen. “Hebt u het hier naar uw zin?”
Ik antwoord meer uit beleefdheid dan naar waarheid dat ik mij al aardig thuis voel. Hij wenst mij inspirerende dagen toe. Ik zie vanuit mijn ooghoeken dat één van de monniken zich met benedictijnse ijver op de afwas stort. Met liefde en ijver en met grote snelheid volvoert hij zijn taak. Daar kan geen afwasmachine tegenop. De mensen met een theedoek kunnen hem nauwelijks bijhouden.

’s Avonds om negen uur ben ik terug in mijn cel. Wat moet ik gaan doen? Voor slapen is het te vroeg. Er is geen tv. Gelukkig heb ik wel mijn MP3-speler meegenomen. Bob Dylan zingt: ”Any day now, any day now, I shall be released”. Het is half tien als ik besluit om te gaan slapen.

De vrijdag volgt hetzelfde ritme als de donderdag, maar zaterdag is anders. Dan is het oblatendag. Oblaten zijn mannen en vrouwen die een belofte van toewijding hebben afgelegd. Zij verklaren dat zij de regels van Benedictus in het dagelijkse leven zo goed mogelijk willen volgen. Er is een proefjaar aan verbonden, voordat je deze gelofte mag afleggen. Eén keer per jaar komen ze samen in het stiltecentrum op het kloosterterrein. En vandaag gaat dat gebeuren. Ongeveer 50 mensen komen te gast. Zij zullen ook de diensten bijwonen en mee-eten in de refter.

Het kapelletje zit stampvol. Ik merk dat de mensen alle liederen kennen, enthousiast meebuigen en moeiteloos het gregoriaans meezingen. Deze jongen voelt zich op dat moment een kat in een vreemd pakhuis. Plotseling is er herkenning. Er wordt een lied gezongen dat ik ook ken uit ons liedboek. ”U kennen uit en tot U leven”, hier genoemd ‘Het lied van Johannes’. Ik zing uit volle borst mee, blij dat ik eindelijk een beetje aansluiting vind. Na de dienst volgt de maaltijd. In stilte. Na het gezamenlijk zingen van het onze vader, wordt er geen woord meer gesproken. Of toch…de oudste monnik schuifelt naar voren. Hij heeft een Cd-hoesje in zijn hand. Met krachtige stem zegt hij dat er tijdens de maaltijd een stukje uit een pianoconcert zal worden gespeeld. Hij schuifelt naar de hoek van de eetzaal waar een Cd-speler staat en stelt het apparaat in werking. Plotseling schiet mij te binnen, uit het boekje van de Benedictijner regels, dat Benedictus aan de abten heeft voorgeschreven om de broeders ieder een taak te geven die bij hun past en die ze aankunnen. Hier zie ik daar een mooi voorbeeld van.

De maaltijd verloopt dus in stilte. Stel je eens voor, vijftig mensen in een ruimte en er wordt een half uur lang geen woord gezegd, alleen de muziek klinkt. Zo heeft Benedictus het voorgeschreven. Met praten zou je jezelf op de voorgrond kunnen zetten, of je beter voordoen dan je bent, of een nietszeggend gesprek kunnen voeren. Nu zit iedereen er met zijn eigen gedachten en ik ervaar het als prettig.

Op zondag neem ik na het middageten tijdens de afwas afscheid van de monniken. Het wordt een hartelijk afscheid. De gastenbroeder hoopt dat ik van mijn cadeau heb kunnen genieten. Ik heb een geweldige ervaring opgedaan, maar ik verlang eigenlijk ook wel weer naar de ‘buitenwereld’. Als ik later met mijn weekend tas via de kapel het klooster verlaat kijk ik omhoog naar de zon. Yes, I am released.

  8 comments for “Drie dagen stilte

  1. Alice
    23 sep ’09 at 15:41

    Mooi verhaal, pap! Grappig hoe het besef van stilte pas doordringt als je er midden in zit. Ik vind de uitleg van de Benedictijnen over niet praten aan tafel wel goed, want zo is het toch wel vaak! Hoewel ik geen idee heb hoe lang ik het vol zou houden…

  2. dorieke
    23 sep ’09 at 16:21

    Ik kan niet zeggen hoe graag ik bij bepaalde momenten uit dit verhaal was geweest: het te vroeg grijpen naar de boterham (de ware aard verloochent zich nooit), het net niet mee kunnen buigen met de fitte mede-gasten, het beleggen van maar liefst dríe boterhammen met pindakaas, het gevecht om de theedoeken… Maar toch ook wel de diensten, met het Gregoriaanse zingen en drie dagen van stilte. Een luxe!

  3. axel
    23 sep ’09 at 16:59

    Zullen we dan toch maar een zwijgspel instellen…???
    ….
    please…
    ….
    dubbelplease?

  4. dorieke
    23 sep ’09 at 17:09

    Een zwijgspel… Aan die kindermishandeling doe ik niet mee ;-)

  5. Rianne
    23 sep ’09 at 18:14

    Wat een ervaring. Een cadeau van de kinderen?

  6. Anneloes
    23 sep ’09 at 20:36

    Indrukwekkend!

    Ben benieuwd naar de andere reizen…de titel doet vermoeden dat er meerdere zijn???!

  7. marlinde
    24 sep ’09 at 11:01

    Wij kunnen wel zien waar je je schrijftalent van hebt, Dorieke!
    Mooi beschreven…!

  8. Krijn Hamelink
    25 sep ’09 at 19:17

    Beste Albertus,

    Een mooi verhaal heb je geschreven.
    Ik herkende er veel van. Mijn ervaring de 1e keer dat ik bij de Benedictijnen was ongeveer hetzelfde. Alleen was ik nooit te laat bij de afwas. De stilte met 50 mensen bij elkaar moet wel oorverdovend geweest zijn.
    Ik vond het een bijzonder cadeau dat je van de kinderen kreeg en wellicht wordt je er wel een heel complementieve pensionaris van.
    Ik wens je daarbij het allerbeste.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.